Wrzesień nadszedł. Wraz z wrześniem wiadomo, szkoła. Pierwsze dni nowego roku szkolnego mają w sobie coś wyjątkowego – każdy uczeń przeżywa je inaczej. Jedni wracają odmienieni, odkrywają metody nauki przekonani, że to będzie ich czas, tym razem będą regularnie się uczyć, nie będą zostawiać wszystkiego na ostatnią chwilę. Są też tacy, którzy przypominają wprawionego marynarza, który nic sobie nie robi z przeciwności losu. Ci uważają, że kolejny rok szkolny będzie taki sam jak wszystkie poprzednie, więc nie ma co mu przywiązywać zbyt dużej wagi. Nie można zapominać również o grupie nerwusów, którzy już co najmniej od kilku dni gorzej sypiają i marzą tylko o tym, żeby obudzić się 30 czerwca 2026 – u progu kolejnych wakacji.

Nie zależne od tego, do której grupy należysz, przyjdzie ci w tym roku do czegoś się uczyć, więc równie dobrze możesz zrobić to dobrze. Nie istnieje przepis uniwersalny, ten, który działa najlepiej dla Ciebie będziesz musiał znaleźć sam. Różne metody jednak będą miały większe lub mniejsze szanse na powodzenie – niżej znajdziesz przykłady tych, które sprawdzają się najlepiej.

Kiedy masz dużo czasu

Dużo czasu i dużo motywacji, czyli sytuacja idealna. Jeżeli odblokowałeś poziom „przykładny uczeń”, możesz rozkoszować się metodami nauki, które są najefektywniejsze i które w przeciwieństwie do ZZZ – zakuć, zdać, zapomnieć, pozwolą zapamiętać na długo!

Technika Feynmana

Pierwszą bohaterką tego akapitu jest technika Feynmana, amerykańskiego fizyka i laureata nagrody Nobla w tej dziedzinie. Jej idea nawiązuje do słów przypisywanych samemu Albertowi Einsteinowi „Jeśli nie możesz czegoś prosto wytłumaczyć, to znaczy, że nie rozumiesz tego dostatecznie dobrze”. Chodzi więc o założenie, że żeby dobrze się czegoś nauczyć, trzeba umieć to wytłumaczyć.

Samą technikę można zawrzeć w 4 krokach:

Fenomen Techniki Feynmana polega na tym, że zmusza do przypomnienia sobie przeczytanych informacji i odtworzenia ich. Nie musisz używać wyżej wymienionych kroków, żeby być skutecznym, możesz całą metodę spersonalizować tak, żeby sprawdzała się tobie. Pamiętaj po prostu, żeby unikać trudnego słownictwa i starać się przypominać sobie materiał bez zaglądania do notatek. W ten sposób z jednej strony uczciwie sprawdzisz, czy na pewno opanowałeś materiał, a z drugiej wzmocnisz ślad pamięciowy w mózgu.

Krzywa Zapominania

Naszą drugą bohaterką będzie krzywa zapominania. Jest to pojęcie opracowane przez niemieckiego psychologa Heramnna Ebbinghausa, który w swoich badaniach udowodnił, że większość nowo przyswojonych informacji ulatuje w ciągu kilku dni. Jego „krzywa zapominania” pokazuje, że po pięciu dniach pamiętamy średnio zaledwie jedną czwartą materiału.

Co to ma wspólnego z efektywną nauką? Okazuje się, że kolejne powtórki powodują zmianę kształtu krzywej, wypłaszczają ją. Model powtórek rozłożonych w czasie (spaced repetition) stosuje między innymi aplikacja do tworzenia fiszek – Anki. Z czasem kolejne powtórzenia mogą być coraz rzadsze. Na początku będziesz musiał daną informację powtórzyć stosunkowo szybko, na przykład na drugi dzień. Potem czas ten może się wydłużać.

Na ostatnią chwilę

W tej sytuacji znalazł się chyba każdy uczeń. Czasem nie da się uniknąć nauki w trybie awaryjnym. Wtedy dobrze sprawdzi się nauka poprzez rozwiązywanie pytań z arkuszy, sprawdzianów z poprzednich lat czy przykładowych testów.

Nie chodzi wcale o to, żeby wiedzieć jakie pytania pojawią się na sprawdzianie i po prostu zapamiętać do nich odpowiedzi! Używanie pytań jako metody nauki ma kilka zalet. Po pierwsze pozwala na active recall, czyli aktywne przypominanie sobie informacji, a to jak pokazują badania, jest niezwykle skuteczne. Przetrząsanie pamięci w poszukiwaniu konkretnej informacji pokazuje naszemu mózgowi, że dana rzecz jest mu potrzebna, zwiększa się w ten sposób jej ślad pamięciowy i łatwiej jest taką informację zachować w pamięci długotrwałej.

Kolejnym plusem tej metody jest to, że powtarzając sobie pytania, które pojawiały się z danego tematu, siłą rzeczy zwrócisz uwagę na to, co istotne (przynajmniej z punktu widzenia nauczyciela).

Kiedy nie możesz się skupić

Bywa i tak, że materiał leży na biurku, a myśli uciekają wszędzie, tylko nie tam, gdzie trzeba. Wtedy warto sięgnąć po techniki zwiększające koncentrację.

Pomodoro

W takiej sytuacji dobrą metodą może okazać się technika Pomodoro. Chodzi w niej o to, by ustawić sobie minutnik na przykład na 25 minut i ustalić, że będziesz teraz przez te 25 minut się uczyć lub pracować nad danym zagadnieniem. Po 25 minutach czas na 5-minutową przerwę. Typowa wersja zakłada cztery 25-minutowe bloki rozdzielone 5-minutowymi przerwami. Po takich 4 blokach przychodzi czas na dłuższą np. 15-minutową przerwę. Konkretną ilość minut możesz dostosować do swoich potrzeb.

Cała metoda opiera się na założeniu, że nasza uwaga wyczerpuje się właśnie po 20-40 minutach. Robiąc krótkie przerwy, będziesz mógł odpocząć i pracować przez dłuższy czas w maksymalnym skupieniu. Poza tym 25 minut brzmi zdecydowanie przyjaźniej niż nauka przez kilka godzin…

Rysunki, czyli zaprzęgnij do pracy swoją kreatywność

Game-changerem w dni, w które trudno ze skupieniem jest sprawienie, żeby nauka była jak najbardziej fajna. Po prostu make it fun! Możesz spróbować rysować swoje własne komiksy czy proste rysunki, które pomogą ci w zapamiętaniu danej informacji. Mnie ta metoda sprawdziła się doskonale w nauce farmakologii. Poniżej znajdziesz rysunek, który pomógł mi zapamiętać działania niepożądane nitroimidazoli. Podobnie zadziała układanie sobie wierszyków, rymowanek, czy piosenek jak Hannah Montana, która nie mogła zapamiętać, z jakich kości składa się ludzki szkielet. To nie tylko „uprzyjemnianie sobie pracy”, ale też sposób na angażowanie różnych obszarów mózgu, co sprzyja zapamiętywaniu.

Przed nowym rokiem szkolnym

Pamiętaj, że to ty znasz siebie najlepiej, więc sam będziesz musiał zdecydować czy dana metoda nauki jest dla ciebie, czy nie. Te przytoczone powyżej to tylko kilka przykładów tych, które są uznane za efektywne. Nauka to nie musi być tylko czytanie podręcznika i zakreślanie całych stron tekstu, można to zrobić inaczej.

A jeżeli interesuje Cię temat efektywnej nauki, więcej o tym przeczytasz między innymi w tym artykule!