Kiedyś myślałam, że kreatywność to cecha, którą się ma albo się jej nie ma. Po prostu. Z czasem zaczęłam jednak zauważać, że to chyba nie do końca takie proste. Przecież momentami dużo łatwiej przychodzi mi tworzenie, szybciej wpadam na rozwiązania problemów, a potem przychodzi czas, kiedy nie jestem w stanie zrobić zupełnie nic, co wymagałoby nieszablonowego myślenia. Zaczęłam rozumieć, że kreatywność nie jest wrodzona, przynajmniej nie w całości i że tak jak inne umiejętności trzeba ją ćwiczyć.
Czym jest kreatywność
Kiedy mówimy o kreatywności, zwykle myślimy o sztuce, malarstwie, muzyce, literaturze, zapominamy, że tak naprawdę może dotyczyć wielu, również „ścisłych” dziedzin. Theodore Lewis, definiując kreatywność, zwraca uwagę, że jest to sposób myślenia, który prowadzi do stworzenia czegoś oryginalnego.
W akademickich tekstach poruszających tematykę kreatywności często porusza się współistnienie dwóch typów procesów myślowych – konwergencyjnego i dywergencyjnego. Ten pierwszy, zwany również myśleniem zbieżnym, prowadzi do jednego rozwiązania. Typowym przykładem będą więc zadania matematyczne albo fizyczne, w których dążymy do jednej, poprawnej odpowiedzi. Myślenie dywergencyjne natomiast zakłada wiele możliwych rozwiązań. To właśnie ono może być przyczyną innowacyjnego, oryginalnego rozwiązania.
System edukacyjny w Polsce skupia się głównie na myśleniu konwergencyjnym, uczy nas szukać prawidłowego rozwiązania. Jest to w dużej mierze zrozumiałe w kontekście nauk ścisłych, chociaż i tam dobrze by było dawać więcej przestrzeni na oryginalne podejście do problemu. Dużo trudniej zrozumieć, dlaczego wymagane jest tzw. „myślenie pod klucz” również na przedmiotach takich jak polski, historia, czy biologia. Niestety, z biegiem czasu, jeżeli inwestujemy głównie w rozwój „szkolny”, często zatracamy swoją kreatywność. Spędzamy godziny, ucząc się odpowiadać w pożądany sposób, zapominając, że często dużo większą wartość ma umiejętność myślenia nieszablonowego.
Jak rozwijać kreatywność?
Można powiedzieć, że kreatywność jest jak mięsień – im więcej będziemy ją ćwiczyć, tym lepiej będzie rozwinięta. Starając się zwiększyć umiejętność kreatywnego myślenia, możemy robić wszystko to, co wymaga tworzenia czegoś nowego. Nieważne, czy będzie chodziło o bardziej intuicyjne w tym kontekście aktywności artystyczne, czy o aktywne uczestnictwo w burzach mózgu. Istotne, żebyśmy starali się wpadać na nowe rozwiązania.
Z drugiej strony ważne jest zatroszczenie się o odpowiednie warunki. Nie będzie tu zaskakujące, że umysł, który dobrze pracuje, to umysł osoby, która jest wyspana, w miarę dobrze się odżywia i trochę się rusza. Zarówno dieta, sen, jak i sport mają ogromne znaczenie w kontekście sprawnego funkcjonowania poznawczego.
Żeby myśleć kreatywnie, dobrze jest również mieć na to przestrzeń. Sprzyjające będą więc spacery, a także trochę nudy. Nie bez kozery na najlepsze pomysły wpadamy często pod prysznicem. To często jedyny moment w ciągu dnia, kiedy mamy trochę mniej bodźców i chociaż na chwilę rozstajemy się z telefonem. Myślenie kreatywne jest bardzo aktywnym procesem, wszystkie rozpraszacze będą je uniemożliwiały.
Co cię hamuje?
Barierami dla twórczego myślenia są:
- 1. Wewnętrzna krytyka i strach przed porażką;
- 2. Nadmierna rywalizacja, hamująca współpracę i komunikację;
- 3. Presja czasu;
- 4. Brak pewności siebie.
Dlaczego kreatywność jest kluczowa?
Innowacyjne podejście jest kluczem do zmieniania rzeczywistości. To dzięki kreatyności, jesteśmy w stanie wpadać na nowe pomysły, a im lepszy pomysł, tym łatwiej wdrożyć go w życie. Założę się, że jest wokół ciebie wiele rzeczy, które nie do końca ci się podobają. Świetnym ćwiczeniem twórczego myślenia będzie więc próba znalezienia rozwiązań, projektów zmian. Dzięki ćwiczeniu takiego podejścia naturalne stanie się nastawienie, że problemy otaczającego nas świata należy rozwiązywać. Z biegiem czasu i odrobiną szczęścia zdasz sobie sprawę, że to wcale nie aż takie trudne. Czasami wystarczy chcieć i spróbować.
Na koniec
Albert Einstein powiedział kiedyś, że „Kreatywność to inteligencja, która dobrze się bawi.” Warto czasami spuścić swoją inteligencję ze smyczy konwergencyjnego myślenia i dać sobie przestrzeń na zabawę. Kto wie, może dzięki tym kilku minutom nudy wymyślisz coś przełomowego…
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji. Unia Europejska ani podmiot udzielający dotacji nie ponoszą za nie odpowiedzialności.